Deniz Zeyrek: Akkuyu ile El Dabaa “ikiz” santraller, ama biz aynı santrala 10 kat fazla ödüyoruz!

Nefes yazarı gazeteci Deniz Zeyrek, Akkuyu Nükleer Santrali’ne ilişkin CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz‘ın paylaştığı belgelere dayanan iddiaları aktararak, Türkiye’nin elektrik alım garantisi nedeniyle uzun yıllara yayılan ödemelerle “aynı özellikteki” Mısır’daki El Dabaa santraline kıyasla çok daha yüksek bir maliyetle karşı karşıya kalacağını yazdı. Zeyrek, Akkuyu için “dokuz ada büyüklüğünde” bir alanın Rusya’ya devredildiğini, santralin tamamının Moskova merkezli Rosatom’a ait olacağını ve Türkiye’nin 15 yıl boyunca elektriği kwh başına 13 centten alacağını aktarırken, toplam işletme / uzatma / söküm süresinin 100 yıla ulaştığını, maliyet – teşvik – ödeme kalemleri üzerinden de “10 kat” vurgusunu tartışmaya açtı.

CHP’li Yavuzyılmaz: Rusya’nın Akkuyu Nükleer Güç Santrali’ndeki net karı 180 milyar 70 milyon dolar, bunun adı Türkiye’nin geleceğini satmaktır

Deniz Zeyrek’in bugün yayınlanan “Aynı santrala 10 kat fazla ödüyoruz” başlıklı yazısından öne çıkan kısımlar şöyle:

“Deniz Yavuzyılmaz öncelikle Akkuyu Nükleer Santrali’yle ilgili bilgiler paylaştı:

1) Dokuz ada büyüklüğünde bir vatan toprağı nükleer santral için Rusya’ya devredilmiş vaziyette.

2) Santralın tamamı Rusya’ya ait olacak ve Türkiye 15 yıl boyunca kw/saati 13 cent/dolardan elektrik satın alacak. 15 yıldan sonra da piyasa fiyatıyla alım yapılacak.

3) İşletme süresi 60 yıl. 20 yıl uzatma hakkı var. 20 yıl söküm süreci var. Toplam 100 yıl.

Yani santral bugün işletmeye alınsa, 2125 yılında hayatımızdan çıkacak.

***

Kim öle kim kala…

En az beş nesil sonrası demek.

Verilen bilgileri biraz daha detaylandırayım:

– Bu santralın Rus devlet şirketi Rosatom’a maliyeti ne?

Kredi geri ödemeleri, faizler dahil 24 milyar 229 milyon dolar.

– Türkiye Akkuyu Termik Santralı’na ne kadarlık bir teşvik uygulayacak?

Verilecek teşviklerin tutarı 9.8 milyar dolar.

– Rusya, işletme süresi boyunca Akkuyu’dan satacağı elektrikten ne kadar kar edecek?

Sadece 15 yıl boyunca kw/saati 13 cent/dolardan satılacak elektrik için 37 milyar dolar ödenecek. Geri kalan 45 yıl (artı 20 yıl uzatma artı 20 yıl söküm dönemi) boyunca tam 207 milyar 399 milyon dolar.

– Akkuyu’nun yapım ve işletme maliyeti düştüğünde Rusya’nın işletme boyunca toplam karı ne olacak?

188 milyar dolar. (Türkiye yılda 3 milyar dolarlık elektrik satın alacak)

***

Şimdi gelin, bu bilgilere başka bir bilgi ekleyelim de nasıl soyulacağımızı daha iyi anlayalım.

Rusya ile Mısır hükümeti de 2015 yılında bir nükleer santral anlaşması imzaladı.

Anlaşmaya göre Akkuyu’da yapılan nükleer santralın ikizi Mısır’ın Akdeniz kıyısında Matruh kentinde El Dabaa Nükleer Santralı inşa ediliyor.

Boşuna “ikizi” demiyorum. Akkuyu ve El Dabaa’nın ortak özelliklerini yazınca neden ikiz dediğimi anlayacaksınız:

– İki santralı da Rosatom yapıyor.

– İki santralda da VVER-1200 (üçüncü jenerasyon) basınçlı reaktör kullanılıyor.

– İki santralda da dört ünite var.

– İki santralda da her ünite 1200 MWe (brüt), 1100 MWe (net) güç söz konusu

– İki santralın da kurulu gücü 4,8 GW (brüt)

– İki santralın da maliyeti 25 milyar ABD doları.

***

Peki iki projenin farklılıkları ne?

Yanıt basit: Ülkelere maliyeti.

– Mısır, 25 milyar dolarlık maliyeti Rusya finansmanıyla karşılıyor. Rusya’dan kredi alıyor. Geri ödeme yüzde 3 faizle 22 yıla yayılıyor. Santral çalışmaya başladığı günden itibaren Mısır’ın olacak ve en az 100 yıl boyunca işletilecek.

– Türkiye’deki santralın 25 milyar dolarlık maliyetinin tamamını Rusya karşılayacak. Türkiye bunun karşılığında Rusya’dan en az 60, en çok 100 yıl elektrik satın alacak. Anlaşmada “alım garantisi” var. Bu garanti 15 yıl boyunca kw/saatin 13 dolar/cent’e alınacağı yönünde (Hali hazırda ülkemizde 1 kw elektriğin satış fiyatı 3 dolar/cent civarında seyrediyor). O 15 yıllık dönemde Türkiye’ye yaklaşık 37 milyar dolar fatura çıkıyor. Deniz Yavuzyılmaz’ın paylaştığı belgelere göre geri kalan dönemde de yaklaşık 150 milyar dolar elektrik parası ödenecek.

***

Birbirinin ikizi olan iki santral. Biri Akkuyu’da diğeri Matruh’ta (Mısır’da).

Akkuyu santralı Mısır’daki gibi 100 yıl kullanılsa Türkiye’nin cebinden 210 milyar dolara yakın para çıkacak.”